Cyngor Optegol Cyffredinol yn ymgynghori ar brofi golwg a dirprwyo

Mae'r Cyngor Optegol Cyffredinol (GOC) heddiw yn lansio ymgynghoriad ar ddatganiad drafft wedi'i ddiweddaru ar brofi golwg a diwygiadau drafft i'r safon goruchwylio/dirprwyo yn y Safonau Ymarfer ar gyfer Optometryddion ac Optegwyr Dosbarthu a'r Safonau ar gyfer Myfyrwyr Optegol.

Mae gofal llygaid wedi datblygu'n sylweddol dros y degawd diwethaf neu fwy. Mae'r trawsnewidiad hwn, o fewn y gweithlu a thrwy ddatblygiadau technolegol, yn golygu nad yw ein datganiad safbwynt yn 2013 ar brofi golwg bellach yn adlewyrchu arfer cyfredol. Drwy ddiweddaru datganiad 2013, mae'r GOC yn ceisio darparu eglurder i gofrestreion drwy nodi'r ddeddfwriaeth berthnasol, cefnogi arloesedd cyfrifol mewn fformatau profi golwg, a chynyddu diogelwch y cyhoedd drwy roi mesurau diogelwch priodol ar waith.

Mae'r ymgynghoriad yn mynd i'r afael â dau brif fater:

• Dirprwyo rhai rhannau o'r prawf golwg.
• Gwahanu'r prawf golwg yn ôl amser, person, a/neu le.

Dirprwyo rhai rhannau o'r prawf golwg

Mae'r datganiad wedi'i ddiweddaru arfaethedig yn cadarnhau, mewn perthynas â gwiriadau cyn-sgrinio, y gall optometrydd ddirprwyo rhai rhannau o'r prawf golwg i berson sydd wedi'i hyfforddi'n addas, ar yr amod bod yr optometrydd yn parhau i fod mewn rheolaeth gyffredinol dros y broses ac yn goruchwylio'r tasgau sy'n cael eu cyflawni. Ni fyddai'r datganiad arfaethedig yn newid dyletswyddau a chyfrifoldebau'r optometrydd, ond mae'n atgyfnerthu eu rôl ganolog mewn profion golwg ac yn adlewyrchu arfer clinigol modern yn well.

Gwahanu'r prawf golwg yn ôl amser, person, a/neu le

Mae fformatau newydd o brofion golwg wedi dod i'r amlwg yn ystod y blynyddoedd diwethaf, yn enwedig teleoptometreg, gan ddod â chyfleoedd i wella mynediad at ofal ond hefyd pryderon ynghylch risgiau i gleifion. Mae'r datganiad wedi'i ddiweddaru arfaethedig yn amlinellu fframwaith rheoleiddio eang y gall cofrestreion ddewis arloesi'n gyfrifol ynddo, tra hefyd yn lleihau risgiau i gleifion trwy gyflwyno cyfres o fesurau diogelwch sy'n cwmpasu rôl archwiliad clinigol, hyfforddi staff, asesu addasrwydd cleifion yn seiliedig ar risg, dewis a chydsyniad cleifion, ac ystyried cleifion mewn amgylchiadau agored i niwed.

Mae'r datganiad wedi'i ddiweddaru arfaethedig yn atgyfnerthu'r gofyniad cyfreithiol i brofion golwg gynnwys archwiliadau iechyd llygaid a golwg ac yn nodi na ellir rhoi presgripsiwn sbectol nes bod holl gydrannau statudol y prawf golwg wedi'u cwblhau.

Diweddariadau i'r safonau ar oruchwyliaeth a dirprwyo

Mae'r GOC hefyd yn ymgynghori ar newidiadau i'w safonau goruchwylio a dirprwyo sy'n berthnasol i'r datganiad safbwynt. Mae'r GOC yn benodol eisiau clywed barn rhanddeiliaid ar opsiynau ar gyfer goruchwylio cydweithwyr heb eu cofrestru sy'n ymgymryd â gweithgaredd dirprwyedig, gan gynnwys a ellir caniatáu hyn heb i gofrestrwr fod ar y safle.

O ran goruchwylio myfyrwyr, mae'r ymgynghoriad yn cynnig cadw'r gofyniad presennol i gofrestrwr fod ar y safle, mewn sefyllfa i oruchwylio'r gwaith a wneir ac yn barod i ymyrryd.

Dywedodd Steve Brooker, Cyfarwyddwr Strategaeth Rheoleiddio:

“Mae profion golwg wedi newid yn sylweddol ers i’n datganiad safbwynt presennol gael ei gyhoeddi yn 2013, felly rydym yn ei ddiweddaru i adlewyrchu arfer clinigol modern.

Mae ein safbwynt ar ddirprwyo yn adlewyrchu consensws arbenigwyr y gellir dirprwyo rhai gwiriadau cyn ac ar ôl sgrinio yn effeithiol ac yn ddiogel, fel sy'n digwydd yn gyffredin nawr, gan ryddhau optometryddion i ganolbwyntio ar wneud penderfyniadau clinigol a gofal cleifion. Ni ddylai ein cynigion ei gwneud yn ofynnol i gofrestreion newid eu dull yn hyn o beth, ond rydym yn gobeithio y bydd y datganiad yn darparu sicrwydd croesawgar i'r proffesiwn.

O ran gwahanu cydrannau profion golwg yn ôl amser, person, a/neu le, rydym am gefnogi cofrestreion i arloesi'n gyfrifol, gan leihau risgiau i gleifion hefyd. Mae'r datganiad drafft wedi'i ddiweddaru yn cynnwys mesurau diogelwch mewn meysydd fel archwiliad clinigol, hyfforddiant staff, dewis a chydsyniad cleifion, ac asesu addasrwydd cleifion ar gyfer fformatau profion golwg.

O ran dirprwyo a gwahanu, mae'r datganiad yn atgyfnerthu rôl ganolog yr optometrydd drwy nodi bod cyfrifoldeb clinigol am y claf a holl ofal y claf yn parhau i fod yn gyfrifoldeb yr optometrydd sy'n cynnal y prawf golwg.

Rhaid i brofion golwg gynnwys archwiliadau iechyd llygaid a golwg. Mae'r nodwedd hon o'r drefn profi golwg ledled y DU yn darparu manteision iechyd cyhoeddus aruthrol, ac rydym yn benderfynol o'u cynnal. Mae'r datganiad wedi'i ddiweddaru arfaethedig yn atgyfnerthu'r gofyniad hwn ac yn atgoffa cofrestreion na ellir rhoi presgripsiwn sbectol nes bod holl gydrannau statudol y prawf golwg wedi'u cwblhau.

Mae gwrando ar yr hyn y mae gweithwyr proffesiynol, cleifion ac eraill wedi'i ddweud wrthym wedi llunio ein ffordd o feddwl ac rydym nawr yn barod i brofi ein cynigion. Ymateb i'r ymgynghoriad yw eich cyfle i ddweud wrthym beth yw eich barn am y materion pwysig hyn.”

Mae'r ymgynghoriad ar agor am 14 wythnos, gan gau ar 21 Hydref 2026. Gellir cyflwyno ymatebion drwy'r ganolfan ymgynghori neu drwy gysylltu â [email protected] .