Prisiau clir, mynediad gwell: yr hyn a ganfu ein hadolygiad thematig am brisio profion golwg

Dylai gwybod faint fydd prawf golwg yn ei gostio—a pha un a oes cymorth ariannol ar gael—fod yn syml. Canfu ein hadolygiad thematig, er bod llawer o gleifion yn adrodd am brofiadau cadarnhaol, nad yw gwybodaeth yn gyson glir ar draws y sector. Gall yr ansicrwydd hwnnw greu rhwystr i ofal llygaid, yn enwedig i bobl mewn amgylchiadau agored i niwed. 

Pam mae tryloywder yn bwysig 

Mae prisio clir yn helpu pobl i wneud penderfyniadau gwybodus, yn cefnogi hyder y cyhoedd ac yn lleihau rhwystrau i gael mynediad at ofal llygaid. Os nad yw cleifion yn gwybod cost prawf golwg neu a ydynt yn gymwys i gael cymorth ariannol gan y GIG cyn archebu, gallant ohirio—neu osgoi—apwyntiad. Gall hynny gael canlyniadau ehangach ar gyfer trin ac atal cyflyrau llygaid yn amserol. 

Yr hyn a ddywedodd cleifion wrthym 

Dywedodd y rhan fwyaf o'r ymatebwyr i'n hymchwil canfyddiadau cyhoeddus fod dod o hyd i bris prawf golwg yn hawdd, ac roedd llawer yn ystyried bod prisio'n glir pan wnaethon nhw brynu sbectol neu lensys cyffwrdd ddiwethaf. Ond nid dyma oedd profiad pawb. Roedd cwynion yn cyfeirio dro ar ôl tro at daliadau annisgwyl, strwythurau prisio dryslyd ac ychwanegion dewisol nad oeddent wedi'u hesbonio'n dda. I rai cleifion, roedd gofal llygaid yn teimlo'n fwy fel trafodiad manwerthu dan bwysau uchel nag fel profiad gofal iechyd. 

Mae gwybodaeth ar-lein yn parhau i fod yn anghyson 

Canfu ein hadolygiad o 255 o wefannau busnesau optegol wybodaeth anghyson ar-lein am brisiau profion golwg a chymhwysedd ar gyfer cymorth ariannol y GIG. Dim ond 38% o'r gwefannau a samplwyd a arddangosodd eu pris neu brisiau prawf golwg. Yn aml hefyd, roedd yn aneglur a oedd sganiau tomograffeg cydlyniant optegol (OCT) wedi'u cynnwys yn y ffi safonol neu'n cael eu codi ar wahân. 

Lle roedd gwefannau’n sôn am gymorth ariannol y GIG, roedd y wybodaeth yn aml yn gyfyngedig neu’n anodd dod o hyd iddi. Yn aml, nid yw cleifion yn ymwybodol o’u cymhwysedd—neu’n ansicr ynghylch—eu cymhwysedd, gan ddangos bod angen i’r sector wneud mwy i godi ymwybyddiaeth y cyhoedd. Dywedodd busnesau a chofrestryddion wrthym fod cymhwysedd yn cael ei egluro ar sawl pwynt yn nhaith y claf, ond mae ein canfyddiadau’n awgrymu bod angen gwybodaeth gliriach cyn i gleifion benderfynu a ddylent archebu. 

Beth sydd angen newid 

Mae deddfwriaeth defnyddwyr gryfach ac ymyriadau gan yr Awdurdod Cystadleuaeth a Marchnadoedd yn ail-lunio disgwyliadau. Mae cleifion yn gynyddol yn disgwyl yr un lefel o dryloywder prisiau mewn gofal llygaid ag y maent yn ei dderbyn gan wasanaethau proffesiynol eraill. Mae gan y sector gyfle i ymateb nawr: cyhoeddi prisiau profion golwg yn amlwg, egluro beth sydd wedi'i gynnwys, gwneud unrhyw daliadau ychwanegol yn glir a darparu gwybodaeth hygyrch am gymorth y GIG cyn i'r claf archebu. Ni fydd gwybodaeth well yn datrys pob rhwystr i ofal llygaid, ond mae'n gam pwysig tuag at wasanaeth sy'n haws i'w ddeall, yn fwy cynhwysol ac yn deilwng o hyder y cyhoedd.  

Edrych ymlaen  

Byddwn yn defnyddio canfyddiadau’r adolygiad hwn i yrru gwybodaeth gliriach a mwy cyson i gleifion. Yn benodol, byddwn yn ystyried sut y gall Safonau’r GOC sicrhau bod: 

• gall cleifion gael mynediad hawdd at wybodaeth glir am gostau a chymhwysedd ar gyfer profion golwg a thalebau am ddim cyn archebu profion golwg a gwasanaethau cysylltiedig; a 

• bod cleifion yn cael eu cefnogi i wneud penderfyniadau gwybodus am eu hopsiynau triniaeth a'u pryniannau. 

Byddwn hefyd yn gweithio gyda chomisiynwyr a chyrff y GIG i annog ymwybyddiaeth gyhoeddus gryfach o gymhwysedd ar gyfer profion golwg am ddim a chymorth ariannol arall tuag at gostau gofal llygaid. Gyda'i gilydd, bydd y camau gweithredu hyn yn helpu cleifion i ddeall eu hopsiynau a'u costau cyn iddynt archebu, gan gefnogi mynediad tecach at ofal llygaid a dewisiadau mwy gwybodus.