Newyddion gan y Cyngor – 11 Mawrth 2026
Cynhaliodd y Cyngor Optegol Cyffredinol (GOC) ei gyfarfod Cyngor cyntaf y flwyddyn ddoe. Roedd eitemau ar yr agenda yn cynnwys cymeradwyo papur trafod ar ddull y GOC o osod ffioedd cofrestru ar gyfer ymgynghoriad cyhoeddus a thrafod adolygiad perfformiad yr Awdurdod Safonau Proffesiynol (PSA) o'r GOC ar gyfer 2024–25.
Papur trafod ffioedd cofrestru
Cymeradwyodd y Cyngor bapur trafod ar gyfer ymgynghoriad cyhoeddus ar ddull y GOC o osod ffioedd cofrestru.
Nod y papur trafod yw cychwyn sgwrs gyda chofrestryddion ynghylch newidiadau posibl i sut mae ffioedd adnewyddu cofrestru blynyddol yn cael eu pennu. Mae'n ceisio barn ynghylch a ddylai ffioedd a delir gan wahanol grwpiau o gofrestryddion amrywio yn dibynnu ar gostau eu rheoleiddio a ffactorau eraill, ac yn archwilio opsiynau i helpu cofrestryddion i ledaenu cost cofrestru a gwella tryloywder ynghylch ffioedd.
Mae'r meysydd allweddol sy'n cael eu harchwilio yn cynnwys:
- ffioedd gwahaniaethol, fel:
- ffioedd is ar gyfer optegwyr dosbarthu
- ffioedd uwch i gofrestrwyr â chymwysterau arbenigol
- ffioedd is ar gyfer cofrestrwyr newydd gymhwyso
- ffioedd is i'r rhai sydd ar absenoldeb mamolaeth neu absenoldeb tebyg
- cynllun disgownt incwm isel mwy hael
- hyblygrwydd talu, gan gynnwys yr opsiwn i dalu ffioedd mewn rhandaliadau
- addasu ffioedd cofrestru busnes, gan gynnwys ffioedd gwahanol yn dibynnu ar faint y busnes
- darparu eglurder i gofrestreion gan gynnwys ymgynghori ar gynlluniau a ffioedd wedi'u costio a phennu'r ffioedd ar gyfer y ddwy flynedd nesaf (neu fwy) ymlaen llaw.
Mae'r papur yn canolbwyntio ar strwythur ffioedd yn hytrach na lefel gyffredinol y ffi gofrestru. Mae'n rhan o ymrwymiad strategaeth gorfforaethol y GOC ar gyfer 2025–30 i wella tegwch a sicrhau gwerth am arian yn y ffordd y mae ffioedd cofrestru yn cael eu gosod.
Yn ystod y drafodaeth, cododd rhai aelodau o'r Cyngor gwestiynau ynghylch yr effaith weinyddol bosibl o gyflwyno ffioedd gwahaniaethol a'r graddau y mae rhai grwpiau o gofrestreion yn cynhyrchu costau rheoleiddio uwch. Fodd bynnag, cydnabuwyd mai dim ond dechrau trafodaeth oedd hyn, a chroesawodd y Cyngor y cyfle i gynnal trafodaeth ac ymgysylltu ehangach â chofrestreion.
Bydd y papur trafod yn mynd yn fyw ar ganolfan ymgynghori'r GOC i geisio barn gan gofrestreion am 12 wythnos gan ddechrau ym mis Ebrill 2026.
Adolygiad perfformiad PSA y GOC ar gyfer 2024-25
Trafododd y Cyngor adolygiad perfformiad 2024-25 y GOC, a gyhoeddwyd yr wythnos diwethaf gan y PSA, sy'n dangos bod y GOC wedi bodloni pob un o 18 o Safonau Rheoleiddio Da y PSA .
Tynnodd y PSA sylw at gryfderau gan gynnwys ymrwymiad y GOC i gydraddoldeb, amrywiaeth a chynhwysiant (EDI); ymchwil gyhoeddus a gynhaliwyd i lywio ei ymgynghoriad rheoleiddio busnes; cefnogaeth i ddarparwyr addysg trwy'r Bartneriaeth Sector ar gyfer Gwybodaeth Optegol a'r Hwb Gwybodaeth Addysg; gwerthusiad a llwyddiant ei gynllun Datblygiad Proffesiynol Parhaus; ac amserlenni ymchwiliadau addasrwydd i ymarfer sy'n parhau i fod ymhlith y cryfaf ar draws rheoleiddwyr iechyd a gofal cymdeithasol.
Llongyfarchodd aelodau'r Cyngor y GOC am gyrraedd yr holl Safonau am y bedwaredd flwyddyn yn olynol, gan gydnabod na ddylai'r GOC fod yn hunanfodlon gan fod y PSA wedi nodi meysydd lle gellid gwneud gwelliannau o ran sicrhau ansawdd addysg ac addasrwydd i ymarfer. Nododd aelodau'r Cyngor ymagwedd ymatebol y GOC at y canfyddiadau hyn a byddant yn parhau i fonitro cynnydd yn y meysydd hyn.
Cynllun Busnes a Chyllideb 2026-27
Cymeradwyodd y Cyngor Gynllun Busnes 2026–27 y GOC, sy'n nodi sut y bydd yn cyflawni ail flwyddyn ei strategaeth 2025–30 , yn ogystal â'i Gyllideb 2026-27.
Croesawodd y Cyngor y cynllun uchelgeisiol, sy'n cynnwys adolygu'r dull o osod ffioedd cofrestru (gweler yr eitem uchod), datblygu prosesau cofrestru newydd i gefnogi ceisiadau i gofrestru gan weithwyr proffesiynol sydd wedi cymhwyso dramor, a chynhyrchu canllawiau i gofrestreion ar ddefnyddio deallusrwydd artiffisial.
Nodwyd bod Cyllideb 2026–27 yn dangos diffyg. Fodd bynnag, mae hyn wedi'i gynllunio'n llawn ac yn cyd-fynd â strategaeth ariannol y GOC ar gyfer 2025–30, sy'n rhagweld diffygion gweithredol ym mlynyddoedd dau a phedwar, wedi'u gwrthbwyso gan wargedion ym mlynyddoedd tri a phump.
Cyhoeddir y Cynllun a'r Gyllideb yn fuan ar wefan y Cyngor Cyffredinol.
Cymeradwyodd y Cyngor hefyd dri phrosiect strategol ar gyfer 2026-27 gan gynnwys adolygiad effeithiolrwydd bwrdd y Cyngor i asesu trefniadau llywodraethu a chefnogi arweinyddiaeth effeithiol; rhaglen hyfforddi EDI i staff (gweler isod o dan yr eitem 'Cynllun Gweithredu EDI 2026-27'); a chwmpasu ar gyfer system gyllid, AD a chyflogres newydd i wella effeithlonrwydd sefydliadol.
Cynllun Gweithredu EDI 2026-27
Cymeradwyodd y Cyngor y Cynllun Gweithredu EDI ar gyfer 2026-27, sy'n nodi sut y bydd y GOC yn cyflawni ail flwyddyn ei Strategaeth EDI 2025–30 .
Nod y cynllun yw adeiladu ar y gwaith EDI a wnaed yn ystod 2025-26, gan sicrhau bod EDI wedi'i wreiddio ar draws y GOC ac yn llywio gwneud penderfyniadau, arfer rheoleiddio a diwylliant sefydliadol.
Un o brif ffocesau’r cynllun yw rhaglen ddysgu a hyfforddi EDI gryfach ar gyfer staff y GOC, gyda’r nod o feithrin mwy o hyder a gallu i fynd i’r afael â chydraddoldeb a thegwch mewn gwneud penderfyniadau rheoleiddiol. Bydd y rhaglen yn cynnwys hyfforddiant diogelwch diwylliannol ac arbenigedd arbenigol ar faterion fel gwrth-Semitiaeth, sensitifrwydd diwylliannol, Islamoffobia a gwahaniaethu strwythurol. Mae hyn yn cyd-daro â chyhoeddi disgwyliedig adolygiad yr Arglwydd Mann i sut mae rheoleiddwyr gofal iechyd yn mynd i’r afael â gwrth-Semitiaeth a mathau eraill o hiliaeth, a phwyslais parhaus y PSA ar ddangos tystiolaeth o ganlyniadau teg.
Cyhoeddir y Cynllun yn fuan ar wefan y GOC.
Ffioedd aelodau 2026-27
Cymeradwyodd y Cyngor ffioedd aelodau - a delir i aelodau Pwyllgorau a Phaneli'r GOC - ar gyfer 2026–27. Yn dilyn argymhelliad gan ei Bwyllgor Taliadau, ni fydd cynnydd cyffredinol i ffioedd aelodau ar gyfer y flwyddyn ariannol nesaf.
Mae'r penderfyniad yn dilyn gweithgaredd meincnodi a ddangosodd fod lefelau ffioedd cyfredol yn parhau i fod yn unol â rheoleiddwyr iechyd eraill y DU.
Cyhoeddir amserlen ffioedd aelodau 2026-27 yn fuan ar wefan y Cyngor Cyffredinol.
Penodi aelodau i bwyllgorau
Cymeradwyodd y Cyngor nifer o benodiadau i'w bwyllgorau.
Mae John Cappock wedi'i benodi'n Gadeirydd y Pwyllgor Archwilio, Cyllid a Risg tan 31 Mawrth 2030, yn amodol ar adolygiad ar ôl dwy flynedd. Mae gan Mr Cappock brofiad helaeth o faterion ariannol a llywodraethu ac mae wedi gwasanaethu mewn rolau uwch mewn addysg uwch a'r GIG.
Cymeradwyodd y Cyngor hefyd nifer o benodiadau pwyllgor ar gyfer aelodau'r Cyngor. Bydd Kalwant Grewal yn ymuno â'r Pwyllgor Cwmnïau o 11 Mawrth 2026, a bydd Poonam Sharma yn gwasanaethu fel ei Gadeirydd o 1 Mehefin 2026. Bydd Cathy Yelf yn dod yn Gadeirydd y Pwyllgor Buddsoddi o 11 Tachwedd 2026.
Bydd Tim Parkinson yn camu i lawr fel Cadeirydd y Pwyllgor Cwmnïau ar 31 Mai 2026 ac fel Cadeirydd y Pwyllgor Buddsoddi ar 10 Tachwedd 2026.
Darllenwch bapurau llawn cyfarfod y Cyngor ym mis Mawrth 2026
